Kontakt skóra do skóry

Kontakt skóra do skóry ( „skin to skin”- STS) inaczej nazywany „ciałem do ciała” to pierwszy kontakt mamy z nowo narodzonym dzieckiem.  Polega na położeniu zupełnie nagiego noworodka na nagim ciele mamy, bezpośrednio po narodzinach, jeszcze przed przecięciem pępowiny. Dziecko powinno zostać delikatnie osuszone i przykryte, aby ochronić je przed wychłodzeniem od góry, od dołu mama grzeje noworodka ciepłem swojego ciała oraz zapewnia mu stabilne podtrzymanie.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), opierając się na licznych badaniach naukowych, zaleca:

  • rozpoczęcie kontaktu skóra do skóry natychmiast po narodzinach ( w ciągu pierwszych 5 minut)
  • jego nieprzerwane trwanie przez minimum 1 godzinę, a optymalnie do zakończenia pierwszego karmienia piersią ( w literaturze wskazuje się, że pożądanym czasem są 2 godziny)
  • zachęcanie mamy w czasie trwania kontaktu skóra do skóry do rozpoznania momentu, w którym dziecko jest gotowe do ssania i pierwszego karmienia piersią.

Jeżeli mama i noworodek dobrze się czują, ocena skali Apgar i wstępne badania mogą być przeprowadzone, gdy dziecko leży na brzuchu mamy. Nie ma również potrzeby zakłócać tego wyjątkowego, pierwszego kontaktu podczas rodzenia łożyska, odpępnienia i szycia krocza. Również czynności takie jak mierzenie i ważenie mogą odbyć się później, po pierwszym karmieniu.

PIERWSZE KARMIENIE W KONTAKCIE  SKÓRA DO SKÓRY

Kontakt STS stanowi najlepszy start w karmieniu piersią. Ma również pozytywny wpływ na dalsze postępowanie w laktacji. Przegląd 34 randomizowanych badań z udziałem 2177 matek i ich dzieci wykazał, że mamy, które miały wczesny kontakt skóra do skóry ze swoimi dziećmi były bardziej skłonne do karmienia piersią w ciągu pierwszych czterech miesięcy i miały tendencję do dłuższego karmienia piersią.

Zdrowe, urodzone w terminie dziecko jest wyposażone w instynkty, pozwalające mu na ssanie piersi, a położenie go na nagim ciele mamy, ułatwia mu to zadanie:

  • Pełzanie do piersi – Gruczoły wokół brodawek ( tzw. gruczoły Montgomery’ego) wytwarzają specyficzny zapach, który jest podobny do zapachu wód płodowych. Sprawia on, że dziecko instynktownie pełznie w stronę brodawek- wciska się w mamę stopami i kolanami i w ten sposób odpycha w kierunku piersi. W procesie pełznięcia dziecka do piersi (ang. breast crawl) niezwykłą rolę pełni też nasze kobiece ciało. Brodawki mamy, które ciemnieją podczas ciąży, są dla dziecka prawdziwym „drogowskazem”. U części z nas w ciąży na brzuchu pojawia się ciemna kresa, która również pokazuje drogę ku piersi. Instynkt pełzania do piersi zanika w ciągu pierwszych tygodni życia, około 6 tygodnia dziecko zupełnie go traci.
  • Szukanie brodawki– Gdy dziecko dotrze do piersi i ociera się o nią twarzą, instynktownie podnosi głowę i obraca ją w stronę brodawki. Towarzyszy temu odchylanie głowy w tył, szerokie otwieranie ust, oblizywanie i zgarnianie językiem dużej części brodawki.
  • Rozpoczęcie ssania– Gdy dziecku uda się objąć ustami większą część brodawki, zacznie ssać pierś.

Instynkty te są najsilniejsze tuż po narodzeniu, z kolejnymi godzinami stopniowo słabną dlatego godziny tuż po porodzie są tak ważne i stanowią istotny czynnik powodzenia w laktacji.

Warto pozwolić dziecku na samodzielne dopełznięcie z brzucha mamy do piersi i rozpoczęcie ssania. W ten sposób dziecko rozpoczyna kierowanie procesem karmienia piersią tuż po urodzeniu.

Czasami pojawiają się trudności w pierwszym kontakcie czy przy pierwszym karmieniu. Osoby im asystujące powinny wtedy zapewnić wsparcie i pomoc, ale nie wyręczać, jeżeli nie jest to konieczne. Wędrówka noworodka do piersi mamy może trwać nawet ponad godzinę i nie warto tego procesu na siłę przyspieszać. Jest to powolny, naturalny proces, w którym warto dać szansę instynktom dziecka. Badania wskazują, że noworodek zaczyna ssać efektywnie pierś średnio po 55 minutach od narodzin.

Poniżej możecie zobaczyć film, który pokazuje wędrówkę dziecka do piersi.

 

Wiele badań naukowych, zarówno pojedynczych, jak i metaanaliz, wskazuje na szereg korzyści wynikających z niezakłóconego kontaktu skóra do skóry.

Obok wspomnianego już, pozytywnego wpływu na laktację można wymienić:

– pozytywny wpływ na więź emocjonalną między mamą i dzieckiem, wzrost wiary w swoje kompetencje jako rodzica, wzmocnienie instynktu macierzyńskiego

– dzieci doświadczające kontaktu „skóra do skóry” mniej płaczą

– zapewnienie dziecku optymalnej temperatury ciała, zmniejszenie ryzyka wychłodzenia organizmu

– lepsze stabilizowanie u dziecka pulsu, ciśnienia krwi, oddechu, poziomu glukozy we krwi

– kolonizacja skóry dziecka, jego jego śluzówek i przewodu pokarmowego bezpieczną florą bakteryjną mamy

– lepsza adaptacja noworodka do życia poza organizmem mama, kontakt „skóra do skóry” wpływa na większe poczucie bezpieczeństwa dziecka, minimalizuje stres związany z porodem zarówno dla mamy, jak i dziecka

W niektórych sytuacjach (np. zły stan ogólny mamy lub dziecka)  natychmiastowy kontakt skóra do skóry nie jest możliwy. Warto wtedy rozpocząć pierwszy kontakt najszybciej jak będzie to możliwe. Jeżeli stan noworodka jest dobry, a kontakt STS jest uniemożliwiony ze względu na stan mamy, warto aby dziecko zostało położone na gołej klatce piersiowej taty. Znajomy głos taty, bicie jego serca, ciepło jego skóry oraz jego flora bakteryjna również będą miały pozytywny wpływ na dziecko.

Dłuższe przebywanie noworodka na ciele rodzica (i nie tylko bo może być to też kontakt z rodzeństwem), nie tylko po porodzie, nazywane jest „ kangurowaniem”.

Potrzeba bliskości to jedna z podstawowych potrzeb dziecka i warto o nią zadbać na każdym etapie życia ponieważ ma pozytywny wpływ na adaptację i dojrzewanie układu nerwowego. Korzyści nie będą jedynie doraźne, a będą procentować na całe dalsze życie.

Źródła:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3979156/

http://www.cochrane.org/CD003519/PREG_early-skin-skin-contact-mothers-and-their-healthy-newborn-infants

http://www.rodzicpoludzku.pl/

Po prostu piersią, Gil Rapley, Tracy Murkett, Mamania, 2015

Sztuka karmienia piersią, Hannah Lothrop, Media Rodzina, 2011

Księga ciąży, William Sears, Martha Sears, Warszawa 2014

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *